برای معماری ایرانی||||||||||||||For Iranian Architecture

چگونگی کارکرد زمانی- مکانی ذهن از دیدگاه کانت:

ایده­ی بزرگ کانت: زمان و مکان

از نظر کانت، دو ساختار روشن تجربه­ی ما بر حواسمان مقدم­اند و این دو ساختار عبارت­اند از مفاهیم زمان و مکان. به بیان دیگر، ذهن تمامی داده­های حسی ما را به صورت زمانی و مکانی سامان می­بخشد. این ساختارها بر تجربه مقدم­اند و خود تجربه را مشخص می­کنند. کانت مدعی بود که علیت و جوهر هم ساختارهای ذهن­اند که بر تجربه مقدم­اند. تجربه­ی ما ضرورتاً با ساختارهای فراگیر زمان و مکان سامان می­یابد.

اگر چه دانسته­های ما به حدودی محدودند که درون تجربه­ی ما واقع شده­اند، باز هم می­توانیم نسبت به جهان به شناختی دست یابیم که حاصل تجربه نیست. برای روشن شدن این مطلب لازم است توضیح دهیم که لاک، هیوم، هابز و همه­ی تجربه­باوران دیگر در مورد شناخت دو ادعا را مطرح می­کنند. اول این که انسان­ها به شناخت حاصل از تجربه­ی خود محدودند؛ یعنی، برخلاف نظر افلاطون یا ارسطو، ما هیچ­گاه نمی­توانیم ماهیت حقوقی میز یا صندلی را، فراتر از تجربه­ای که از آن میز یا صندلی در اختیار داریم، بفهمیم. این امر انگار شهودی است.(برگمن، 1385، 84)

اما ادعای دوم (که کانت با آن مخالف است) از این قرار است که شناخت از تجربه حاصل می­شود.

مسأله این است که تجربه­ی ما ساختارهایی محتوم و کلی دارد. ذهن ما این ساختارها را به خود می­بخشد تا تجربه­ی ما بتواند بسامان و قابل فهم شود. به این ترتیب، وقتی تجربه­ی ما با ساختارهایی چون زمان و مکان سامان می­یابد، این ساختارها باید مقدم بر تجربه باشند و آن را مشخص کنند. بنابراین، با استفاده از خرد خود می­توانیم نسبت به چیزهایی که درون تجربه­مان یا متعلق به آن هستند، به شناخت پیشین یا « عاری از تجربه» دست یابیم.

مثلاً، قوانین طبیعت موضوع شناخت قرار می­گیرند و از نظر عقلی هم قابل اثبات­اند، چون به گفته­ی کانت، جهان را آن طور که هست توضیح نمی­دهند بلکه فقط قوانینی کلی به­شمار می­آیند. درباره­ی این که ما چگونه جهان را تجربه­می­کنیم. (برگمن، 1385، 5-84)

باید توجه کنیم که کانت، همچون فیلسوفان یونان باستان، ذهن انسان را دارای نقشی فعال می­داند. ما صرفاً آن «لوح نانوشته­ی» لاک نیستیم که شناختمان را از تجربه به دست بیاوریم بلکه خودمان- اذهانمان- برای چگونه رخ دادن این تجربه، ساختارهایی را مقرر می­کنیم. (برگمن، 1385، 85)

1.         برگمن، گریگوری، 1385، کتاب کوچک فلسفه، ترجمه کیوان قبادیان، تهران: نشر اختران، چاپ پنجم.

+ نگار (رزالیا) نصیری****** Negar(Rosalia) Nassiri PH.D, M Arch ; ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ ; جمعه ٦ دی ۱۳۸٧
    پيام هاي ديگران ()