برای معماری ایرانی||||||||||||||For Iranian Architecture

درخت و ضریح

برای من که یک کلیپ دوست حرفه ای و یک کلیپ نویس هستم، هر کلیپی قابل توجه نیست؛ اما کلیپ وفاسیز(بی وفا) از بیاد ماندنی ترین کلیپ هایی بود که در خاطر دارم، یکی از مهمترین دلایلش نماد پردازی های زیبای آن و نورپردازی و ترکیب رنگ خوب آن و همینطور هارمونی و تطابق مناسب شعر و تصاویر است، ریتم کلیپ با ریتم آهنگ در هماهنگی است و مفاهیم انسانی در آن ملحوظ شده است، نکته ای که در بسیاری از کلیپهای مدرن به آن کم توجهی شده و یا از مفاهیم سطحی چون عشق های لحظه ای و سست در آنها استفاده می شود؛ یا از زیبایی و لطافت زنانه و گاهی حتی مردانه سوء استفاده می گردد.

 

نکته ای جالبی که می خواستم در این کلیپ به آن اشاره کنم، حضور درخت به عنوان نمادی مقدس است، و تشابهش با  رفتاری که با ضریح معصومین می شود، آنجایی که  مردم برای گرفتن حاجتهای خود تکه پارچه ای را به آن گره می زنند.

 

 

در فرهنگ های ابتدایی تر که به نمادها پایبند تر بودند درخت مظهری از برکت بخشی و زندگی بوده است. در اصل تقدس درخت مربوط به باورهای مشترک اقوام و فرهنگ های مختلف و با نگاهی یونگی برخاسته از  ناخودآگاه جمعی بشرست.

 

داستان طولانی تقدس درخت در فرهنگ مشرق و مغرب زمین، تحقیقات زیادی را به خود اختصاص داده است که نمونه ای از آنها مطلبی است که از کتاب "از اسطوره تا تاریخ" مرحوم دکتر بهار برایتان نقل می کنم:

 

 

دکتر بهار پس از تحقیق در باب درخت چنار و وجوه نمادین آن، در هشت بند به تلخیص اهمیت این درخت در نزد ایرانیان پرداخته است:

 

1-       چنارهای عظیم و بر کشیده و پر سال از ­دیر زمان در ایران مقدس بوده­اند.

2-   این تقدس از آن­رو است که اینگونه درختان از همه درخت­­های منطقه  عظیم­تر و بسیار پرعمر بوده، و سایه گستری و سرسبزی بسیار دارند، و نیز، به علت آن که هر ساله پوست می­اندازند به گمان مردم تازه و نوجوان   می­شوند. همچنین، بر اساس مردم­شناسی تطبیقی می­توان باور داشت که در اعصار بسیار کهن گمان بر آن بوده است که ارواح مردگان پرقدرت قبیله یا خدایان یا پری­ها در آنها می­زیستند یا این درخت­ها مظهر آنان بودند.

3-   بنا به عقاید مردم، چنارهای کهن برکت و پرمحصولی را به زمین و خانواده می­بخشند و زنان را در بارداری و به سلامت داشتن فرزندان یاری می­دهند  و کار و کسب را رونق می­بخشند.

4-   برای ستایش این نوع درختان سترگ، در دورة اسلامی، توجیهی تازه یافته­اند و برای آنکه ستایش ایشان برخلاف سنت­های اسلامی نباشد، اغلب به این نتیجه رسیده­اند که در پای این درختان، بزرگ مردی، امامزاده­ای یا مقدسی به خاک سپرده شده است.

5-   ستایش چنار کهن ودرخت­های دیگر مانند سرو، خرما، انار و جز آنها خاص ایرانیان نیست ودر فرهنگ اکثر اقوام جهان وجود دارد.

6-   درخت چنار در ایران باستان وجه مشترکی با شاه داشت. همچنان که شاه مظهر انسانی نیروهای برکت بخشندة آسمانی بود، چنار کهن نیز مظهر نباتی این نیروها بود.

7-   شاهان هخامنشی، بنا به سنت آسیای غربی- مدیترانه­ای، حافظ این مظهر گیاهی بودند، تنها تفاوت در ایران هخامنشی با آنچه فریزر نقل می­کند در این است که این درخت در ایران مظهری زرین داشته است که در دربار نگهداری می­شده است.

8-  

این درخت در ایران باستان ظاهراً پیوسته به همراه تاکی بوده است که به گمان من این تاک مظهر خون و دوام سلطنت بوده است که از طریق زن به فرزند یا داماد شاه می­رسیده است.

 

 

1.      بهار، مهرداد، 1384، از اسطوره تا تاریخ، گردآورنده و ویراستار ابوالقاسم اسماعیل­پور، تهران: نشر چشمه، چاپ چهارم.صص ۸-۴۷

 

 

 

 

+ نگار (رزالیا) نصیری****** Negar(Rosalia) Nassiri PH.D, M Arch ; ۳:٤۱ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱ مهر ۱۳۸٧
    پيام هاي ديگران ()